Secesja w Suboticy

Na przełomie XIX i XX wieku gorące wydarzenia w Europie zachodzące w sztuce, nauce i życiu dotarły do Budapesztu i Suboticy, które wówczas były w jednym państwie. Był to okres pokoju i ekonomicznego postępu, a Subotica osiągnęła pełen rozmach budowlany.

Zmiany, które dotarły z Europy powoli obejmowały również architekturę Suboticy, choć wciąż rozwijały się w dwóch kierunkach, w dwóch prądach. Jeden prąd zwracał się w stronę ośrodków europejskich, takich jak Monachium, Wiedeń, Paryż i Londyn, a drugi – bardziej dominujący – zwraca się w stronę narodowego, węgierskiego wariantu secesji.

Europejski był bardziej powszechny, podczas gdy wariant węgierski obecny był w zaledwie kilku przykładach – za to na wyjątkowych lokalizacjach. Pretendował do dominowania miastem i sprawił, że Subotica zasłynęła jako miasto secesji. Jego przykłady to Dom Miejski, Synagoga, Pałac Rajhl.

Awangardowi węgierscy artyści, wzorując się na kolegach z Europy, uważali, że rozwój przemysłowy prowadzi do zniszczenia wszystkiego co piękne oraz, że sztukę należy wprowadzić co codziennego życia opierając się na budownictwie ludowym i tradycji oraz wykorzystując lokalne materiały. Poszukując oznak narodowych i studiując twórczość oraz budownictwo ludowe, twórcy węgierskiego wariantu secesji stworzyli charakterystyczny i łatwo rozpoznawalnych język architektoniczny.
Niezależnie od wszelkich umiejętności, wiedzy i podróży lokalnych architektów dopiero zaangażowanie autorów z Budapesztu i innych miast przyniosło wielkomiejski duch i nowe prądy w architekturze Suboticy. Należy tu wymienić takie nazwiska jak Marcel Komor i Deže Jakab, Ferenc Rajhl, bracia Vago, ale też lokalnych architektów, a to byli Titus Mačković czy Pal Vadas.
Dzięki wielkiemu pragnieniu mieszkańców Suboticy i wielkiej wenie budowniczych europejskich, artystów i rzemieślników, wzniesiono liczne secesyjne budowle i stworzono prawdziwe dzieła sztuki w Suboticy i pobliskim Paliciu, które pomimo upływu wieku wciąż są jednakowo piękne, atrakcyjne i intrygujące.